|
|||||||||||||||
| KARTACA İMPARATORLUĞU MÖ 650–MÖ 146 ~Künye~
Kartaca İmparatorluğu, sonradan cumhuriyete dönüşen, Kuzey Afrika ve İspanya boyunca yaşayan Fenikeli şehir devletlerinin oluşturduğu, MÖ 650 (anavatanları Tyre şehrinden ayrıldıkları yıl) ile MÖ 146 yılları arasında hüküm sürmüş olan bir monarşidir. Kartaca şehir-devletinin himayesindeki Tyre şehrinin Babil orduları tarafından ele geçirilişinden bir kaç yıl fazla veya az... Şehir, en gelişmiş olduğu dönemlerde, batı Akdeniz'in büyük bir çoğunluğuna hükmediyordu. İmparatorluk, Roma ile sürekli bir çekişme hâlindeydi, bu çekişmeler silsilesi Pön Savaşları olarak adlandırılır. Üçüncü ve son Pön Savaşı'ndan sonra, Kartaca Romalılar tarafından yok edildi ve ele geçirildi. Sonrasında neredeyse imparatorluğun tümü Romalıların eline geçti. İçerik 1 Fenike Kolonilerinin Kuruluşu 2 Romalılar ile Anlaşma 3 Sicilya Savaşları 3.1 Birinci Sicilya Savaşı 3.2 İkinci Sicilya Savaşı 3.3 Üçüncü Sicilya Savaşı 4 Pirik Savaşı 5 Pön Savaşları 6 Kaynakça FENİKE KOLONİLERİNİN KURULUŞU
İlk koloniler, İberya'nın, Kuzey Afrika kıyısının, Sicilya'nın, Sardunya'nın ve Balerik Adaları'nın zengin mineral kaynaklarına giden yollar üzerinde kuruldu. Fenike diyarının merkez şehri Tire şehriydi, aynı zamanda ekonomik ve politik bir merkezdi. Şehrin gücü, kuşatmalarla azalmaya başladı ve Büyük İskender tarafından yıkıma uğradı, merkez şehir görevi Sidon'a geçti, aslında Kartacalılara... Her koloni Tire ya da Sidon şehirlerine vergilerini ödüyorlardı, fakat bu şehirlerin koloniler üzerinde bir hakimiyeti yoktu. Bu, çoğunluğu kolonilere ait kasabaları yönetmek için kendi valilerini atamaya başlamasından itibaren değişti. Bu politikanın uygulanması, Pön Savaşları'nda İberya'daki kasabaların bir kaçının Romalıların yanında yer almasıyla sonuçlandı. ROMALILAR İLE ANLAŞMA MÖ 509 yılında, Kartaca ve Roma arasında, etkisel ve ticarî aktivitelerin paylaşıldığı bir anlaşma imzalandı. Bu, Kartacalıların Sicilya ve Sardunya üzerinde kurduğu hakimiyeti belirleyen ilk kaynaktır. MÖ 5. yy'ın başlaması ile Kartacalılar, Roma Cumhuriyeti tarafından yıkılana dek, Batı Akdeniz bölgesinde ticaretin merkezi hâline geldiler. Hadrumetum, Utica ve Kerkouane gibi bir çok Fenike kolonisi sınırlar içerisine dahil edilmiş, Libya kabileleri (Numidya ve Moritanyalılar ile beraber) ülkeye bağlanmış ve günümüz Fas bölgesinden Mısır'a kadar olan kıyı bölgelerini ele geçirilmişti (Cyrenaica hariç, burası Helenistik Mısır'a aitti). Devletin etkisi ayrıca Akdenizdeki Sardunya, Malta, Balerik Adaları ve kıyılarında Motya ve Lilybaeum gibi kalelerin bulunduğu Sicilya'nın batı kısmını da kapsıyordu. İberya yarımadasında da önemli koloniler kurulmuştu. Bu kolonilerin İberya Yarımadası'ndaki etkileri belgelerde yazmaktadır, fakat Hamilkar Barka'nın yaptığı fetihlerden önceki politik etkileri tartışılır. SİCİLYA SAVAŞLARI Birinci Sicilya Savaşı Kartaca'nın ekonomik başarıları ve denizcilikte olan ilerlemeleri, onlara, güçlü bir donanma oluşturma konusunda zemin hazırladı. Bu başarıları, egemenliklerinin büyümesiyle birleşerek, Kartacalıları, Akdeniz'in merkezindeki bir diğer büyük güç olan Sirakuza Yunanları ile savaşma konusunda ileri götürdü.
Hamilkar, Sicilya için çıktığı seferde, kötü hava koşullarından dolayı büyük kayıplar verdi. Panormus'a (günümüz Palermo'su) demir atarak, burada 3 gün boyunca ordusunu yenileyip yıpranmış donanmasını tamir ettirdi. Kartacalılar Himera kıyısı boyunca ilerlemeye devam etti ve Himera Savaşı'ndan önce burada kamp kurdular. Hamikar ya savaş esnasında ya da bir intihar girişimi sonucu öldü. Sonuç olarak konsey, barışı sağlayıp eski yönetim biçimleri olan monarşiyi, cumhuriyet ile değiştirdiler. İkinci Sicilya Savaşı MÖ 410 ile birlikte Kartaca verdiği ciddi kayıpları telafi etmeye başladı. Günümüz Tunus'unun büyük bir çoğunluğunu ele fethetip güçlenmiş, Kuzey Afrika'da yeni koloniler kurmuş, Hanno Afrika'nın güneyine doğru seferler yapmış ve Himilco, Avrupa Atlantik kıyısı boyunca keşifler yapmıştı. Bu yılda İberya kolonilerinin Kartaca'dan ayrılıp gümüş ve bakır kaynaklarına giden yolu kesmelerine rağmen, Hannibal Mago ve büyük oğlu Hamilcar, Fas ve Senegal'a yapılan fetih yolculuklarının yanı sıra, Sicilya'yı tekrar almak için hazırlıklara başladılar. Hannibal Mago, MÖ 409'da ordusuyla birlikte Sicilya'ya yol aldı. Selinus ve Himera'daki şehirleri ele geçirdikten sonra savaş ganimetleri ile birlikte Kartaca'ya döndü. Fakat birincil düşman olan Sirakuza'ya halen dokunulmamıştı, bu yüzden MÖ 405'te, Hannibal Mago adayı tekrar almak için bir sefer hazırlığı başlattı. Fakat bu sefer büyük bir direnişle ve şanssızlıkla karşılaştı. Kartaca ordusu, Agrigentum kuşatması sırasında salgın hastalık yüzünden telef olmuş, Hannibal Mago bu durum karşısında yenilgiyi kabul etmişti. Vârisi Himilco, Gela şehrini ele geçirip Dionuysius'un ordusunu yenilgiye uğratmıştı; Sirakuza'nun yeni tiranı, salgın hastalık nedeniyle zayıf düşmüş ve barış anlaşması yapmadan önce Kartaca şehrine getirilmişti. MÖ 398'de, Dionysius, tekrar eski gücünü kazanıp barış anlaşmasını fesh etmiş, Motya kalesinde Kartacalılara saldırmıştı. Himilco buna, sadece Motya'yı değil, aynı zamanda Messina'yı da alarak sert bir şekilde cevabını vermişti. Sonunda, Sirakuza şehrini kuşatma altına aldı. MÖ 397 yılında kuşatma neredeyse başarılı olacaktı, fakat MÖ 396'da tekrar salgın hastalık baş göstererek Kartaca ordusunu yıkıma uğrattı. Bu olaylardan sonra Sicilya, Kartaca için bir saplantı haline gelmişti. Geçen altmış yıl sonrasında, Kartacalılar ve Yunanlar, bir dizi savaş ve çatışmada bulundular. MÖ 340'la birlikte, Kartacalılar adanın güneybatısına kadar sıkıştırıldılar ve ada için sıkıntılı bir barış yapmak zorunda kaldılar. Üçüncü Sicilya Savaşı
Pirik Savaşı
Kartaca, verdiği bu kayıplardan sonra barış isteğinde bulundu, fakat Pirus, Kartacalılar Sicilya adasında hak iddia etmeyi bırakana dek barış isteğini kabul etmeyeceğini söyledi. Plutarch'a göre, Pirus, gözlerini Kartaca şehrinin fethine dikmişti ve bunun için hazırlıklara bile başlamıştı. Sonuç olarak, sefer hazırlıkları sırasında Sicilya şehirlerindeki acımasız tutumu ve ona komplo kurmaya çalışan iki Sicilya valisini idam ettirmesi, Sicilya'dan kaçıp güney İtalya'daki sorunlarla uğraşan Pirus'un, Yunanlılara karşı böylesi bir zafer elde etmesini sağlamıştı. Pirus'un İtalya'daki seferleri yetersiz kalmış, kısa bir süre sonra Epirus'a kaçmıştı. Bu Kartaca için büyük bir fırsattı. Roma için, onların etkisinde bulunan Magna Graecia'daki kolonileri savunmak için yaptığı bir hataydı. Roma'nın İtalya hakimiyeti ve Romalıların büyük ülkelere karşı kullanabileceği askerî gücü, ileride olacak Pön Savaşları'na zemin hazırlamıştır. Pön Savaşları
Hiero'nun bu olaylar içinde oluşu, Kartaca ordularının, Sicilya ve İtalya arasındaki dar kanalı geçmesine vesile olmuştu. Üstelik, Kartaca donanmasının hazır oluşu da kanal üzerindeki hakimiyetlerini ikiye katlamış, bu sayede güçlerini Roma'ya kanıtlamışlardı.
KAYNAKÇA 1. Barcelo, Pedro. Karthago und die Iberische Halbinsel vor den Barkiden, 1988, ISBN 377492354X. 2. Plutarch, Life of Pyrrhus, 22:1–22:3 3. Plutarch, Life of Pyrrhus , 22:4–22:6 4. Plutarch, Life of Pyrrhus , Chapter 23 5. Hoyos, Dexter. Truceless War: Carthage's Fight for Survival, 241 to 237 BC. BRILL, 2007, ISBN 9004160760, p. xiv. Derleme: Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor Linki Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap Çeviri: Özgün GÖKSU (Ancient Historian) |
|||||||||||||||