II. GÖKTÜRK DEVLETİ(KUTLUK DEVLETİ)(682-744)
   I. Göktürk devletinin parçalanıp yıkılmasıyla, Çinin egemenliğinde yaşayan Türkler, 50 yıl süren bir esaret dönemi yaşadılar. Bu süre içinde defalarca Çine karşı ayaklandılar. Ancak başarılı olamadılar. 682 Yılında KUTLUK KAĞAN'ın başlattığı ayaklanma başarılı oldu. Türkler Çinlileri topraklarından atarak yeniden bağımsızlıklarına kavuştular.(682). ÖTÜKEN’i kendilerine başkent yaptılar. II. Göktürk Devleti'ne kurucusundan dolayı KUTLUK DEVLETİ de denir.

     NOT: Kutluk Kağan Çine karşı "Ulusal Kurtuluş Savaşına" girişerek II. Göktürk devletini kurmuştur. Bu özelliği ile Kutluk Kağan Türkiye Cumhuriyeti'ni  kuran M.Kemal Atatürk'e benzer.   

   II. Göktürk Devleti en parlak devrini BİLGE KAĞAN zamanında yaşamıştır. Bilge Kağan ülkeyi kardeşi KÜLTİGİN ve veziri TONYUKUK ile yönetmiştir. Bilge kağan ,Kültigin ve Vezir Tonyukuk un sırayla ölmesi ile Kutluk Devleti (II.Göktürk Devleti) gücünü yitirmeye başladı . Bu durumdan yararlanan UYGURLAR,KARLUKLAR,BASMİLLER ,II. Göktürk Devleti ne son verdiler.(744)
NOT. Tarihte birçok örneği olan  Türk devletlerini başka Türk devletleri ya da boylarının yıkması geleneği burada da kendini göstermiş ve II.Göktürk Devleti  ,diğer Türk boyları tarafından yıkılmıştır.
 
GÖKTÜRK DEVLETİ'NİN TÜRK TARİHİNDEKİ ÖNEMİ:
1)- Tarihte ilk defa Türk adıyla kurulan devlet, Göktürk Devleti'dir.
2)- Orhun Anıtlarını dikerek (II.Göktürk zamanında) Türk tarihi ve Türk edebiyatının ilk yazılı kaynaklarını oluşturmuşlardır.
3)- Milliyetçilik duygusu, Fransız ihtilalinden 1000 yıl önce Göktürkler döneminde en yüksek seviyede yaşanmıştır.
4)- Asya Hun Devleti'nden sonra Türkleri tarihte ikinci defa tek bayrak altında toplamayı başarmışlardır.
5) İslamiyet öncesi Türk devletlerinden en geniş sınırlara sahip olanıdır.
6) İlk Türk alfabesini (GÖKTÜRK ALFABESİ) ve Takvimini (12 Hayvanlı Takvim) Kullandılar.
7) Orta Asya Türkleri ile Bizans arasındaki ilk ilişkiler bu dönemde başladı