•   Hz.Muhammed ve Dört Halife döneminde halk, Müslüman olanlar ve Müslüman olmayanlar olarak iki guruba ayrılmış, Müslümanlar arasında ayrım yapılmamıştır.
       •   Emeviler halifeliği saltanat haline dönüştürmüşler, saraylarda lüks içinde yaşamaya başlamışlar, böylece halktan kopmalar başlamıştır.
       •   Emeviler döneminde halk dört toplumsal sınıfa ayrılmıştır ;
              •      Müslüman Araplar :   Devlette önemli görevleri yürüten, en yüksek sınıftır.
              •      Mevali                      :   Arap olmayan Müslüman sınıftır.
              •      Zımmiler ( Gayri Müslimler ) :  Müslüman olmayan sınıftır.  ( Haraç ve Cizye vergisi öderlerdi)
              •      Köleler  :   Savaş esirleri arasından seçilir ya da parayla satın alınırlardı. Toplumun en alt sınıfıydı.
       •   Abbasiler döneminde, Mevali anlayışı kaldırılmış, Arap olmayan Müslümanlara da değer verilmiştir. Başlangıçta İranlılar daha sonra Türkler, yönetim ve askeri kademelerde görev almışlardır.


       •   Hz. Muhammed, hem din, hem de devlet başkanlığı görevini yürütmüştür.
       •   Dört halife döneminde, peygamberlik dışında devletin görevlerini üstlenen halifeler, Şura' ya ( Danışma Meclisi ) danışarak devleti yönetmeye çalıştılar.
       •   Hz. Ömer döneminde sınırların genişlemesiyle birtakım düzenlemeler yapılmıştır. ( Bak ; Hz.Ömer dönemi )
       •   Emeviler döneminde Halifelik saltanata dönüştürüldü.
•   Sınırların genişlemesiyle ülke eyaletlere bölündü. Eyaletlerin başında Genel Vali bulunur, illeri Valiye bağlı olarak "Amil" denilen Valiler yönetirdi.
       •   Emeviler, Posta teşkilatını kurdular.
       •   Halife Abdülmelik döneminde ilk Arap ( İslam ) parası basıldı ( Dinar ), Arapça Müslüman ülkelerde resmi dil ilan edildi.
       •   Abbasilerde Vezirlik Makamı kuruldu. Devlet işleri  "Divan" denilen kurulda görüşülmeye başlamış farklı konularda Divanlar oluşturulmuştur.
       •   Divan' ların başlıcaları şunlardır:
              •   Divanü ' l  Haraç :  Mali işler
              •   Divanü ' l  Ceyş  :  Askeri işler
              •   Divanü ' l  Beytü'l Mal :  Hazine - Gelir, giderler
              •   Divanü ' l Berid :   Posta - Casusluk işleri
              •   Divanü' l Mezalim :  Adalet işleri.
              •   Divanü 'l Darp       :  Devletin Para basma işleri.


       •   Hz. Muhammed ve Hz. Ebubekir dönemlerinde düzenli bir ordu yoktu. Gönüllülerden oluşuyordu. * Din uğruna yapılan savaş ( Cihad - Gaza ), ölenlere şehitlik ( Cennet vaadi ) , sağ kalanlara gazilik ünvanı veriyordu.
       •   İlk düzenli ordu, Hz. Ömer döneminde oluşturuldu. Askerlere maaş ödenmeye başlanmış, ordukentler oluşturulmuştur.
       •   Hz. Osman döneminde ilk islam donanması oluşturuldu. Donanma komutanına " Emir ül Ma " ( Amiral ) denildi. Akdeniz'de Kıbrıs adası ilk olarak alındı.
       •   Emeviler döneminde ordu geliştirilmiş ve sürekli hale getirilmiştir. Arapların dışında Berberiler , İranlılar, Türkler orduda yer almaya başladılar.
       •   Abbasiler döneminde önce İranlılar, halife Memun' dan itibaren de Türkler orduda etkin duruma geldiler.
       •   Araplar ordu teşkilatında Bizans, İran ve Türklerden etkilenmişlerdir.


       •   İslamiyet öncesi Arap Yarımadasında okuma yazma oranı çok düşüktür.
       •   Hz. Muhammed, okuma - yazmaya çok önem vermiş , Müslümanları okuma ve yazmaya özendirmiştir.
       •   Dört Halife ve Emeviler döneminde Camiler yoluyla eğitim verilmiş, okur yazar oranı artırılmıştır.
       •   Asıl gelişme Abbasiler döneminde sağlanmıştır. Bu dönemde okullar ve medreseler açılmıştır.
       •   Halife Memun'un Bağdat'ta kurdurduğu " Beytü'l- Hikme " ( Bilgelik Evi ) ilk yüksek öğrenim kurumudur.
       •   Büyük Selçuklularda, Alp Arslan döneminde vezir Nizamü'l - Mülk tarafından Bağdat'ta yaptırılan "Nizamiye Medresesi" döneminin en büyük ve en ileri eğitim-öğretim kurumu olmuştur.
       •   Medreselerde ders veren öğretmenlere " Müderris " denilirdi.
       •   Endülüs Emevileri ve Beni Ahmer Devletinde de eğitim - öğretime büyük önem verilmiş, kurulan medreselere farklı bölgelerden çok sayıda öğrenci, öğrenim amacıyla gelmiştir.
       •   Çok sayıda Kütüphane açılmıştır.



       •   Müslümanlar  ;  Türk, İran, Yunan, Hint, Mısır, Çin uygarlıklarından etkilenmiştir.
       •   İlk bilimsel gelişmeler :  Tıp, Felsefe, Fen alanlarında  Emeviler döneminde başlamıştır.
       •    Abbasiler döneminde bilim çok gelişmiştir.
       •   Emeviler döneminde Basra ve Kufe, Abbasiler döneminde Bağdat, Endülüs Emevileri döneminde Cordoba önemli kültür merkezleri olmuştur.
       •   İslam dünyasındaki bilimsel gelişmeler, Endülüs Emevileri ve Sicilya Müslümanları aracılığıyla Avrupa'ya aktarılmış, Rönesans' ın doğmasında etkili olmuştur.

       İslami Bilimler :
              •   Tefsir :   Kur'an ayetlerinin açıklanıp, yorumlanmasıdır. Bu bilimle uğraşanlara Müfessir denir.
              •   Hadis  :   Hz. Muhammed'in çeşitli konularda Müslümanları aydınlatmak için söylediği sözlerdir.
              •   Kelam :   Dini konuları ( soruları ) akıl ve mantık yoluyla açıklamadır.  ( İslam Felsefesi )
              •   Fıkıh  :    İslam Hukukudur. Bu bilimle uğraşanlara " "Fakih" denir.
              •   Kıraat :   Kur'an okuma tekniğidir.
              •   Siyer  :    Hz. Muhammed'in hayatını inceler.
              •   Megazi :  Hz. Muhammed'in savaşlarını inceleyen İslami Bilim dalıdır.
Diğer Bilimler  :
              •   Tarih : Hz. Muhammed'in yaşamı ve savaşlarının incelenmesiyle başlamıştır. Önemli temsilcileri ; Taberi, Mesudi, İbn-i Haldun' dur
              •   Coğrafya  :  Önemli temsilcileri ; Mesudi, İbn-i Batuta, İdrisi, Harezmi ' dir.
              •   Felsefe   :    Yunan Felsefesi'nin incelenmesiyle başlamış, kendini geliştirmiştir.  Önemli temsilcileri ;  Kindi, İbn-i Rüşt, Farabi, İbn-i Sina 'dır.
              •   Tıp          :   Abbasilerde Harun Reşit Döneminde Bağdat' ta yaptırılan Hastahane Halk Sağlığı konusunda çalışma yapan ilk hastane olarak kabul edilmektedir. Önemli temsilcileri : Huneyn Bin İshak, Razi, İbn-i Sina 'dır. * İbn-i Sina 'nın " El-Kanun fi't- Tıp" adlı kitabı Avrupa'da uzun yıllar ders kitabı olarak okutulmuştur.
              •   Astronomi :  Hint biliminin etkisiyle başlamıştır. İlk gözlem evi 9. yy.da kurulmuştur. Önemli temsilcileri ; Usturlabi, Biruni, Ömer Hayyam,  İbn-i Yusuf' tur.
              •   Matematik ve Geometri :  Hint biliminin etkisiyle gelişmiştir.  Önemli Temsilcileri ; Harezmi, Abdülhamit İbn-i Türk ( Cebir ve Geometriyi geliştirip, Trigonometriyi bulmuşlardır) , Sabit Bin Kurra, Tusi, Battani, Ali Kuşçu, İbn-i Cemşid'tir.
              •   Kimya     :  Önemli Temsilcileri : Cabir Bin Hayyan  ( Kimya biliminin öncüsü kabul edilir. ) , Razi ( Kimya dalında 28 eser yazmıştır.) , Biruni , İbn-i Sina' dır.

Sanat :
       •   Müslümanlar genişledikçe ele geçirilen bölgelerin kültürleriyle, kendi kültürlerini kaynaştırmışlar ve özgün İslam sanatı oluşturmuşlardır.
       •   İslam sanatında Mimari gelişen alanların başlıcalarındandır. Dini, Sivil, Askeri Mimari olarak gelişmiştir.
       •   İslam Mimarisinin ilk dinsel yapıtı, Hz. Muhammed döneminde yaptırılan " Kuba Mescidi " dir.
       •   Minare, Mihrap, Şadırvan ilk kez Emeviler dönemi camilerinde yapılmıştır.
       •   Resim ve Heykelciliğin yasaklandığı anlayışı, bu alanlarda gelişmeyi engellemiş, Minyatür Sanatı gelişmiştir.
       •   Güzel yazı yazma sanatı ( Hüsnü Hat ) İslam kültüründe çok gelişmiştir.
       •   Oymacılık, Kakmacılık, Dokumacılık, Camcılık gelişen diğer sanat dallarıdır.
 
      •   Hz. Muhammed döneminde ekonominin temeli Mekke' de ticarete, Medine' de tarıma dayanmaktadır.
       •   Dört Halife döneminde fetihlerle birlikte, ganimet ve vergiler önemli gelir kaynaklarından olmuştur.
       •   Devletin bütün gelirleri " Beytü'l Mal " denilen Devlet Hazinesinde toplanır.

       Başlıca Gelir Kaynakları :
              •   Zekat ve Sadaka :  Zengin Müslümanların mallarının 1/40 ını yoksullara dağıtmasıdır.
              •   Öşür   :   Müslüman çiftçilerden alınan 1/10 oranındaki Ürün vergisidir.
              •   Haraç  :   Gayri Müslimlerden ( Müslüman Olmayanlar ) alınan arazi vergisidir.
              •   Cizye   ( Sağlık-Kafa- Kelle vergisi ) :  Gayri Müslimlerden askerlik bedeli olarak alınan vergidir. Kadınlardan, çocuklardan,yaşlılardan,hastalardan alınmazdı.
              •   Ganimet  : Savaşlarda elde edilen ganimetlerin 1/5 'i doğrudan devlet hazinesine giderdi.
              •   Maden, Orman, Tuzla, Otlak gelirleri.
              •   Bağlı devlet ve beyliklerin gönderdiği vergi ve hediyeler.
 
       •   Tarım ve Hayvancılık Abbasiler döneminde çok gelişmiştir. Sulama kanalları açılmış ve tarım önemli bir gelir kaynağı olmuştur.
       •   Müslümanların doğudan gelen ticaret yolları üzerinde bulunmaları,  ( İpek ve Baharat yolları )  ticaretten büyük gelir kazanmalarını  sağladı.
       •   Kara ve Deniz taşımacılığı gelişmiştir. Ticareti geliştirmek için yollar üzerinde Han' lar ve Kervansaraylar yapılmıştır.
       •   Hindistan ve Çin'e şeker, pamuk, dokuma, kağıt, mobilya, seramik, Madeni ve Cam eşya  götürülmüş, İpek, Baharat, güzel kokular getirilmiştir.
       •   Dokuma, Kağıt, İlaç yapımı, Kuyumculuk, Cam, Gemi, Silah gelişen sanayi dallarıdır.


       İslam kültürü bilimsel  ( Felsefe, Tıp, Matematik, Geometri vb. ) ve Tekniksel  ( Kağıt, Pusula, Barut, Matbaa, Dokumacılık ) anlamda en çok etkiyi Avrupa kültürüne yapmıştır.