Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nin tarihinin gün yüzüne çıkarılması amacıyla 1998 yılında başlanan yüzey araştırma çalışmalarında 253 yeni sit alanı ile 100'den fazla anıt tespit edildi.      Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Alpaslan Ceylan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, 10'u aşkın bilim adamıyla 1998 yılında başlanan yüzey araştırma çalışmaları kapsamında, Paleolitik Çağ'dan itibaren yerleşim yerlerinin bulunduğu bölgede daha önce ortaya çıkarılan tarihi yerleşim yerlerinin yeniden incelendiğini söyledi.

Ceylan, ''Daha önceki yerleşim yerlerinin yanı sıra yaptığımız çalışma ile 253 sit alanını ortaya çıkardık. Ayrıca bölgenin tarihi geçmişiyle ilgili 100'ü aşkın anıtın tespitini yaptık'' dedi.

10 yıllık çalışmanın kitaplaştırıldığını ifade eden Ceylan, şunları söyledi: ''Erzincan'da 1998 yılında başladığımız yüzey araştırma çalışmaları kapsamında Erzurum, Kars ve Iğdır illerinde de yoğun bilimsel çalışma yürüttük. Bilimsel çalışma için 10 yılda 300 bin kilometre yol katettik. 4 ilde 36 ilçe ve 2114 köyde sürdürdüğümüz araştırmalarımız kapsamında bulduğumuz ve incelemediğimiz tarihi varlıklıkları da görsel olarak kayıt altına aldık. Bu çalışmalar kapsamında 325 bin 758 kare fotoğraf, 800 GB video çekimi yaptık. Ayrıca 1086 mimari ve 9823 materyal çizimi yapıldı.''

Yüzey araştırmalarını gelecek yıl da sürdüreceklerini kaydeden Ceylan, 10 yıllık bilimsel çalışmadan elde edilen verilerden 11 yüksek lisans ve 4 doktora çalışması yapıldığına dikkat çekerek, ''Ayrıca çalışmalarla ilgili 63 bilimsel makale önemli dergilerde yayımlanmıştır. Ekip üyelerimiz, çalışmaları anlatmak için 35 sempozyuma katılmış ve konuyla ilgili 102 konferans vermiştir. Araştırmanın verileriyle 5 kitap hazırlanmıştır'' diye konuştu.

ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ
Yüzey araştırmalarında bilinen tarihi yerleşimlerin yeniden ele alınmasının yanı sıra birçok önemli tarihi ve kültürel bulgunun ortaya çıkarıldığına dikkati çeken Ceylan, şöyle devam etti:

''Yaptığımız bilimsel çalışmalarla Rusya, İran, Gürcistan ve İsrail'in sahiplenmeye çalıştığı Karaz kültürünün orijin merkezinin Doğu Anadolu Bölgesi olduğu ortaya koyduk. MÖ 2 ve 1. binde etkin olup Transkafkasya'dan Filistin'e, Malatya-Elazığ bölgesinden Kuzey Batı İran'a kadar yayılan ve orijin merkezi üzerinde çeşitli görüşlerin ortaya atılan gerek keramiği gerekse mimarisiyle dikkat çeken Karaz kültürü ile ilgili çok önemli tarihi ve kültürel bulgular bu çalışmayla ortaya çıkarıldı. Bu bulguları uluslararası bilimsel yayımlarla dünyaya duyurduk.''

Doç. Dr. Ceylan, ortaya çıkarılan en önemli bulgulardan birinin de 3-4 bin yıllık geçmişe sahip Urartu kaya mezarları olduğuna işaret etti.

Tarihi MÖ 4 binli yıllara uzanan yerleşim birimleri tespit ettiklerini belirten Ceylan, Kars'ın Kağızman ilçesinde ortaya çıkardıkları MS 4-5. yüzyıla ait olduğu tahmin edilen kaya resimler ve runik harflerin de çok önemli bulgular olduğunu söyledi.

AA