Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)

    Sovyet Rusya       TBMM

Nedeni
  Ortak düşman varlığı (İtilaf Devletleri)
  Rusya'nın kendi rejimini tanıtmak istemesi
  TBMM nin Rusya nın askeri yardımına ihtiyaç duyması
  Rusya nın sınır güvenliğini sağlamak istemesi(Boğazlar)
  Rusya nın Sevr Antlaşmasına tepkili olması(Sınırları tehlikede)

Maddeleri

  *2 devletten birinin tanımadığı antlaşmayı diğeri de tanımayacak
Yorum=>
Rusya nın Sevri tanımadığını gösterir,
  *Çarlık Rusya ile Osm. arasında imzalanan antlaşmalar geçersiz olacak
  *Rusya kapütilasyonların kaldırılmasını kabul edecek
Yorum=>
Sovyet Rusya nın TBMM nin ekonomik bağımsızlığına saygılı olduğunu gösterir
  *Rusya Misak-ı Milliyi tanıyacak
Yorum=>
Misak-ı Milliyi tanıyan ilk Avrupa devleti Rusya dır
  *Batum Gürcistan a verilecek
Yorum=>
İlk kez Misak-ı Milli kararlarından taviz verildi
  *2 devlet birbirlerine askeri ve siyasi yardımda bulunacak
  *Boğazlar konusu Karadeniz e kıyısı olan devletlerin katılacağı bir konferansta görüşülecek
Yorum=>
Uluslarası komisyona tepki gösterildi

Önemi
  Sovyet Rusya, Misâk-ı Millî'yi ve TBMM’yi tanıyan ilk Avrupa devleti olmuştur.
  Doğu sınırımız büyük ölçüde belirlenmiş ve doğu sınırının güvenliği sağlanmıştır.

         Rusya'da 1917 Bolşevik İhtilali çıkmıştır.

         Rusya, imzaladığı Brest-Litowsk Antlaşması ile I.Dünya Savaşı'ndan çekilmiş ve gizli antlaşmaları açıklamıştır.

         İtilaf Devletleri Rusya'ya karşı birlik olmuştur.

         TBMM ile Rusya birbirine yakınlaşmıştır.

         Antlaşmaya göre:

         Sovyet Rusya, Misâk-i Millî'yi tanıyacak.

         İki taraftan birinin tanımadığı devletlerarası bir anlasmayı diğeri de tanımayacak.

         Sovyet Rusya, kapitülasyonların kaldırıldığını kabul edecek.

         Batum, Gürcistan'a iade edilecek.

         İki ülkenin ekonomisini geliştirmek için yeni iktisadî anlaşmalar yapılacak.

         Karadeniz'e kıyısı olan devletler ile Boğazlar'ın ticaret gemilerine açık kalması için konferans düzenlenecek.

Önemi:

         Sovyet Rusya, Misâk-i Millî'yi ve TBMM’yi tanıyan ilk Avrupa devleti olmuştur.

         İlk kez büyük bir devlet TBMM'yi tanımıştır.

         Sovyet Rusya, Sevr Barış Anlaşması'nı tanımadığını açıklamıştır.

         Yeni Türk Devleti'nin diplomasi sahasında kazandığı büyük bir zaferdir.

         Her iki ülke de kendilerinden önce imzalanan antlaşmaları geçersiz saymıştır.

         Batum Gürcistan'a, Kars ve çevresi de Türk Devleti'ne ait olmuştur.

         Dogu sınırımız büyük ölçüde belirlenmiş ve doğu sınırının güvenliği sağlanmıştır.

         Sakarya Savaşı’ndan sonra Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanmış ve doğu sınırı kesinlik kazanmıştır (13 Ekim 1921).

Not : Batum, Misâk-i Millî'den verilen ilk tavizdir.