Sakarya Meydan Muharebesi ve Sonuçları
1.Sakarya Meydan Muharebesi Nasıl Gelişti? 14 Ağustos 1921 tarihinde Yunanlılar ilerlemeye başladı. 22 Ağustos’ta Türk birlikleriyle çatışma oldu. Muharebe 100km’lik bir cephe içerisinde yapıldı. Mustafa Kemal’in bildirisinde şu sözler vardı:’’Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır.’’ Bu taktik dünya savaş tarihinde büyük bir yenilik yapmış, alışıla gelen çizgiye bağlı cephe kuramı bir yana bırakılmıştır.
Başkumandan’ın yanında, Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak ve Batı Cephesi Komutanı İsmet İnönü vardı.
Yunanlılar bazı cephelerden Ankara’ya 50km mesafeye kadar ilerleyebildiler. Ancak büyük fedakârlıkla durduruldu.
10 Eylül 1921’de Türk karşı taarruzu başladı. Büyük bir bozguna uğrayan Yunanlılar, perişan bir durumda Sakarya ırmağı’nın batısına kaçabildiler.
12 Eylül 1921’de Mustafa Kemal şu buyruğu yayınladı.’’21 gün devam eden Sakarya Meydan Muharebesi ordumuzun tam bir zaferiyle son bulmuştur.’’ 13 Eylül 1921’de Sakarya’nın doğusu düşmandan temizlenmiş, dünya tarihinin en büyük meydan savaşlarından biri Türkler tarafından kazanılmıştı.
19 Eylül 1921’de TBMM, Mustafa Kemal Paşa’ya mareşallik(müşir) ve gazi unvanı verdi. Bu savaşta Mustafa Kemal attan düşerek yaralanmıştır.
2.Sakarya Meydan Muharebesi’nin Sonuçları Nelerdir? 1)Mustafa Kemal’e mareşallik ve gazilik unvanı verildi.
2)Yunanlılar savunmaya, Türkler taarruza geçtiler.
3)Sakarya Meydan Muharebesi 1683 II. Viyana yenilgiyle başlayan çekilmenin son noktası özelliğindedir.
4)Bu zafer bir çok devletin Türkiye’ye bakışını değiştirmiş, artık tereddütleri kalmamıştır.
5)Zaferden sonra Rusya ile Kars, Fransa ile Ankara Antlaşması yapıldı.
6)ABD politikasından vazgeçmiş ve Ermeniler yalnız kalmıştır.
7)II. İnönü zaferi’nin ardından çekilmeye başlayan İtalya tamamen çekilmiştir.
8)İngiltere yalnız kalınca Sevr’i yeniden görüşmek için konferans teklif eder.
9)Yunanlıların Anadolu’daki megalo idea düşüncesi biter.
***Sakarya’da şehit ve yaralı sayımız 25.000 bulmuş, 350 subayımız şehit olurken 800 subayımızda yaralanmıştı. Şehit ve yaralı subay sayısının bu kadar çok olmasından dolayı Sakarya Meydan Muharebesi ‘’
subay savaşı’’ olarak ta değerlendirilmektedir.
3.Kars Antlaşması Hakkında Bilgi Veriniz? Zaferden önce TBMM ile Sovyet Rusya arasında Moskova Antlaşması imzalanmıştı. Sakarya zaferi, birer Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olan, Rusya’ya bağlı Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan’ı TBMM ile temas kurmaya itti. Sovyet Rusya, Moskova Antlaşması’nda, doğu sınırları ile ilgili bazı noktaları pürüzlü bırakmıştı.
Sakarya zaferi, TBMM Hükümet’i ile artık arada hiçbir anlaşmazlık kalmamasını gerektiriyordu. Bunun için Sovyet Rusya, buyruğundaki bu cumhuriyetlerin TBMM Hükümet’i ile anlaşmasını öngördü. 13 Ekim 1921’de Kars’ta adı geçen üç Sovyet Cumhuriyet’i ile Kazım Karabekir başkanlığında anlaşma imzalandı. Bu suretle doğu sınırımız kesin biçimini almış oldu.
4.Ankara Antlaşması Hakkında Bilgi Veriniz? Bir Fransız diplomat Ankara’ya gönderildi. Fransa anlaşma yapmak istiyordu. Ancak Sakarya zaferine kadar bekledi. Zaferden sonra tereddütleri kalmadı ve TBMM ile Ankara Antlaşması’nı imzaladılar(20 Ekim 1921). Antlaşmaya göre;
1)Fransa, Türk devletini tanıdı(Misak-ı Milliyi tanıdı).
2)Aramızdaki savaş durumu sona erdi.
3)Bugünkü Suriye sınırımız(İskenderun-Hatay dışında) çizildi. İtilaf Devletleri cephesi parçalanmış oldu.
4)Hatay’daki Türklere Fransa geniş haklar tanıdı( Bu da Fransa’nın bölgenin Türklere ait olduğunu kabullendiğini göstermektedir.
***
Misak-ı Milliyi kabul eden ilk İtilaf Devleti Fransa’dır. Misak-ı Milliyi kabul eden Sovyet Rusya ile İtilaf Devletleri İçinde yer alan Çarlık Rusya’sı karıştırılmamalı.