Sakarya Meydan Muharebesi'ne Kadar TBMM'nin Siyasi İlişkileri
1.TBMM Hükümeti’nin, Yabancı Devletlerle Olan İlişkilerinde Dayandığı İlke Nedir? İşgalci güçlerle sonuna kadar savaşmak, bağımsızlığımıza saygı gösterenlerle barış içinde yaşamak biçiminde özetleyebiliriz.
Yeni hükümet 30 Nisan 1920’de Avrupa Devletleri dışişleri bakanlarına gönderdiği notalarla yeni Türk Devleti’nin kurulduğunu bildirmiş, dayandığı ilkeler doğrultusunda onlarla ilişkiler kurmaya önem vermiştir.
2.ABD İle TBMM Arasındaki İlişki Nasıldı? Wilson, ilan ettiği ilkelerine ters olarak Doğu Anadolu illerini, Kafkaslardaki Ermenistan’a vermekten yanaydı. Yine de bu bölgeye bir heyet gönderdi ve inceleme yaptırdı. Bölgenin tamamen Türk olduğunu ve Ermenilere verilmesinin yanlış olduğunun anladı.
Amerika’da yapılan seçimleri Wilson kaybetti. Harding kazandı. Harding, Avrupa ve Türkiye işlerine karışmaktan vazgeçti. Türkiye ile ticari ve kültürel ilişkilere girdi.
3.Sovyet Rusya İle TBMM Arasındaki İlişki Nasıldı? 1917 ihtilali ile Rusya’nın yönetimi değişti ve savaştan çekildi. İtilaf Devletleri ile arası bozuldu. Onlar ihtilalin Avrupa’ya yayılmasından çekiniyorlardı. Romanya, Polonya ve Beyaz Ruslar, Rusya’ya saldırıya geçti. İngilizler Kafkasya’yı işgal etti.
Rusya ile TBMM’nin ortak yönleri vardı. Düşmanları aynıydı. Düşmanın Anadolu’dan çıkarılması Rusya içinde önemliydi.
Bekir Sami Bey bir heyetle 11 Mart 1920’de Moskova’ya gitti. Ali Fuat Paşa buranın büyükelçiliğine atandı.
Ruslar, Ermenilerin isteklerini öne sürdüler ve görüşmeler kesildi. Ancak Ermenistan yenilip Gümrü Antlaşması yapılınca Rusya isteklerinden vazgeçti. I.İnönü Zaferi’nden sonra TBMM ile Moskova Antlaşması yapıldı(16 Mart 1921). Ardından Kars Antlaşması ile Kuzeydoğu sınırımız güvenlik altına alındı(13 Ekim 1921).
4.Fransa İle TBMM Arasındaki Siyasi İlişkiler Nasıldı? Milli kuvvetler güneyde Fransızlara karşı başarılar elde etmişlerdi. Mayıs 1920’de Fransa bölge komiseri Suriye’den Ankara’ya gelerek 20 günlük ateşkes istedi. Bu TBMM Hükümeti’ni tanımak demekti. İngiltere bu sırada Ren Bölgesi için Almanya’ya karşı yakınlık duyuyordu.
TBMM Fransa’dan işgal yerlerini geri istedi. Vermeyince savaşa devam etti. Fransa İle ancak Sakarya zaferinden sonra Ankara Antlaşması yapıldı(29 Ekim 1921).
5.İtalya İle TBMM Arasındaki Siyasi İlişki Nasıldı? Düşmanca bir siyaset izlememişti. II. İnönü’nün ardından kuvvetlerini çekmeye başladı ve barışçı olduğunu gösterdi(5 Temmuz 1921).
6.Afganistan İle TBMM Arasındaki Anlaşma Hakkında Bilgi Veriniz? Milli mücadele devam ederken Afganistan ile ilişkiler sürüyordu. 1 Mart 1921’de anlaşma yapıldı. Buna göre;
1)Türkiye, Afganistan’ın tam bağımsızlığını tanıyordu.
2)Taraflardan birine yapılacak saldırıyı diğer taraf kendine yapılmış kabul ediyordu.
3)Türkiye Afganistan’a öğretmen ve subay gönderecekti.
***TBMM’nin Müslüman bir ülke ile yaptığı ilk anlaşma Afganistanlıdır.
7.İngiltere İle TBMM Arasındaki Siyasi İlişkiler Nasıldı? Yunanistan’ı sürekli destekliyordu. I.İnönü zaferi’nden sonra TBMM’yi Londra Konferansı’na çağrıldı. Bir sonuç vermedi. Esirleri değiştirmek için Bekir Sami Bey bir anlaşma yapmıştı. Malta’daki esirlerimizden bir grup kurtuldu. Hint Müslümanları İngiltere’ye baskı yapıyor, TBMM Hükümeti’ne maddi ve manevi destekte bulunuyordu.