ŞEYH EDEBALİ’DEN OSMAN GAZİ’YE NASİHAT

“ Ey oğul! Beysin! Bundan sonra öfke bize;uysallık sana... Güceniklik bize; gönül almak sana... Suçlamak bize; katlanmak sana... Geçimsizlikler, çatışmalar, uyumsuzluklar, anlaşmazlıklar bize; adalet sana... Kötü göz, şom ağız, haksız yorum bize; bağışlamak sana... Bundan sonra bölmek bize; bütünlemek sana... Üşengeçlik bize; uyarmak, gayretlendirmek, şekillendirmek sana... Ey oğul!

Yükün ağır işin çetin gücün kıla bağlı Allah Teala yardımcın olsun. Işığını parıldatsın. uzaklara iletsin. Sana yükünü taşıyacak güç, ayağını sürçtürmeyecek akıl ve kalp versin. Sen ve arkadaşlarınız kılıçla, bizim gibi dervişler de düşünce, fikir ve dualarla bize va’dedilenin önünü açmalıyız. Tıkanıklığı temizlemeliyiz.

Oğul!

Güçlü,kuvvetli, akıllı ve kelamlısın. Ama bunları nerede ve nasıl kullanacağını bilmezsen sabah rüzgarlarında savrulur gidersin... Öfken ve nefsin bir olup aklını mağlup eder. Bunun için daima sabırlı, sebatkar ve iradene sahip olasın!.. Sabır çok önemlidir. Bir bey sabretmesini bilmelidir. Vaktinden önce çiçek açmaz. Ham armut yenmez;yense bile bağrında kalır. Bilgisiz kılıç da tıpkı ham armut gibidir.

Milletin, kendi irfanın içinde yaşasın. Ona sırt çevirme. Her zaman duy varlığını. Toplumu yöneten de diri tutan da bu irfandır.

İnsanlar vardır, şafak vaktinde doğar, akşam ezanında ölürler. Dünya, senin gözlerinin gördüğü gibi büyük değildir. Bütün fethedilmemiş gizlilikler, bilinmeyenler, ancak senin fazilet ve adaletinle gün ışığına çıkacaktır. Ananın ve atanı say! Bil ki bereket büyüklerle beraberdir. Bu dünyada inancını kaybedersen, yeşilken çorak olur, çöllere dönersin. Açık sözlü ol! Her sözü üstüne alma! Gördün, söyleme; bildin deme! Sevildiğin yere sık gidip gelme muhabbet ve itibarın zedelenir... Şu üç kişiye; yani cahiller arasındaki alime, zengin iken fakir düşene ve hatırlıyken itibarını kaybedene acı! unutma ki yüksekte yer tutanlar aşağıdakiler kadar emniyette değildir.

Haklı olduğun mücadeleden korkma! Bilesin ki atın iyisine doru, yiğidin iyisine deli (korkusuz, pervasız, kahraman, gözü pek) derler. En büyük zafer nefsini tanımaktır. Düşman, insanın kendisidir. Dost ise nefsi tanıyanın kendisidir. Ülke, idare edenin oğulları ve kardeşleri ile bölüştüğü ortak malı değildir. Ülke sadece idare edene aittir. Ölünce, yerine kim geçerse, ülkenin idaresi onun olur. Vaktiyle yanılan atalarımız, sağlıklarında devletlerini oğulları ve kardeşleri arsında bölüştüler. Bunun içindir ki yaşayamadılar... İnsan bir kere oturdu mu, yerinden kolay kolay kalkmaz. Kişi kıpırdamayınca uyuşur. Uyuşunca laflamaya başlar. Laf dedikoduya dönüşür. Dedikodu da başlayınca da gayri iflah etmez. Dost, düşman olur;düşman, canavar kesilir!...

Kişinin gücü, günün birinde tükenir ama bilgi yaşar. Bilginin ışığı kapalı gözlerden bile içeri sızar, aydınlığa kavuşturur. Hayvan ölür, semeri kalır; insan ölür eseri kalır. Gidenin değil, bırakmayanın ardından ağlamalı... Bırakanın da bıraktığı yerden devam etmeli. Savaşı sevmem. Kan akıtmaktan hoşlanmam. Yine de bilirim ki, kılıç kalkıp inmelidir. Hele kişinin kişiye kılıç indirmesi bir cinayettir. Bey memleketten öte değildir. Bir savaş yalnızca bey için yapılmaz. Durmaya, dinlenmeye hakkımız yok. Çünkü, zaman yok, süre az!... Yalnızlık korkanadır. Toprağın ekim zamanını bilen çiftçi, başkasına danışmaz. Yalnız başına kalsa da!Yeter ki, toprağın tavda olduğunu bilebilsin. Sevgi davanın esası olmalıdır. Sevmek ise sessizliktedir. Bağırarak sevilmez. Görünerek de sevilmez!...Geçmişini bilmeyen, geleceğini de bilemez.

Osman! Geçmişini iyi bil ki, geleceğe sağlam basasın.

NEREDEN GELDİĞİNİ UNUTMA Kİ, NEREYE GİDECEĞİNİ UNUTMAYASIN..

geçtiğimiz cumartesi günü habertürk te yayınlanan tarihin arka odası adlı programda şeyh edabalı nın bu öğütlerinin bir kaynağa dayanmadığı 50 li yıllarda bir romancının romanında bir konuşma olarak yazmasının ardından bizim onu gittikçe efsanelerştirip bir öğüt şekline sokmamızdan bahsetti bencede çok doğru edebalının öğütleri heryerde var ama hiçbiryerde kaynağı yok...
kaynak bulan olursa yazsın

  Demek ki bir kaynak var; bahsi geçen romancı ise muhteşem insan M.Necati Sepetçioğlu'dur. Bir kaç neslin onun yazıları ile Türk Kültür ve Tarihini öğrendiğini unutmamalıyız. Onun kitaplarında Şeyh Edebali ve Dursun Fakih Osmanlı'nın inançla ilgili değer yargılarına işaret eden birer kahraman olmuşlardır.Osman Gazi’nin şahsında bu özelliklerin hepsinin bir terkibe ulaşması Türk devlet geleneğindeki idarecilerin vasıflarını gösterme amacını taşır. İdeal olan bu kişilerin karşısında, onlarla çatışan ve kötülüğün sembolü olan diğer şahsiyetler yer alır.Şepetçioğlu yalnız tarihi anlatmaz, onun, tarihî dinamiklerin altında yatan toplumsal değerlere atıfta bulunduğu söylenebilir. 
  Kitaplarında Türklerin inanç sistemi ve toplumsal yapısının özelliklerini görürüz.. Sepetçioğlu’na göre, Osmanlı’yı kuran ve devam ettiren itici güç, 'alp'lik ve ‘eren’liktir. Yiğitliği ve savaşçılığı ifade eden ''alplik'' ile İslam dininin değer yargılarıyla yoğrulmuş olan ''erenlik'' bu romanlarda farklı şahsiyetlerin kimliğinde somutlaştırılmıştır.
  Bu taraftan bakar isek ve böyle yorumlar isek, benim için ve bir nesil için Sepetçioğlu bir kaynaktır, hemde muhteşem bir kaynaktır.Kitaplarını gençlerimize, okutmamız ve tanıtmamız Türk Kültürü bakımından faydalı olur kanaatindeyim.

Söz konusu nasihatların kaynağını Prof.Dr. Ahmet Şimşirgil  ‘’ Birincil Kaynaklardan Osmanlı Tarihi’’ adlı eserinde şu şekilde göstermiştir.

Tâcü't-Tevârih, II, s. 3 vd; Müneccimbaşı, Tarih, III, s. 316-319; Aşıkpaşazâde, s. 81; Oruc Bey, s. 37; Neşrî tarihi, II, s. 425-440.

Tâcü't-Tevârih: 16.yy
Müneccimbaşı: 17.yy
Aşıkpaşazâde: 15.yy
Oruc Bey: 15.yy
Neşrî: 16.yy

Şeyh Edebali ise 13.yy da yaşamış.

     Elimde mevcut bulunan "Müneccimbaşı Tarihi" 1.ciltinde,  kitabın hazırlayıcısı İsmail Erünsal "Birkaç Söz" adlı giriş bölümünde şu bilgileri vermektedir.
    " Sahaifü'l-Ahbar (kitabın orjinal adı),1673 yılına kadar meydana gelen hadiseleri anlatan bir dünya tarihidir.Müneccimbaşı,eserin mukaddimesinde,tarihini yazarken faydalandığı eserlerin adlarını yazar.Bu eserlerden kırkyedisi Arapça,onyedisi Farsça ve sekizi de Türkçedir.Müneccimbaşı'nın mukaddimesinde zikretiği Türkçe tarihler şunlardır. Ali'nin Kühnü'l-Ahbar'ı ve Hall ü Akdi, Hoca Tarihi, Katip Çelebi'nin Fezleke'si, Aşıki Tarihi, Ruhi-i Müverrih Tarihi, İbrahim Efendi'nin Muradname'si, Cuvanes (Joannes) Tarihi tercümesi.
 Fakat Müneccimbaşı'nın kaynaklar arasında adlarını saymamakla beraber,zaman zaman kendilerine atıflar yaptığı eserler de vardır: Neşri Tarihi,Şekayikü'n-Nu'maniyye,Nişani Tarihi gibi."

   Yukarıdaki ifadelerden de anlaşılacağı gibi,bir tarihçi bir eseri oturup tek başına yazması söz konusu değil.Kendinden önceki olayları elde ettiği kaynaklardan aktarmıştır.