|
Siyonizm
Siyon kelimesinin kökeni Zion'dur (Sion).Sion, Kudüs'te bir tepelik bölgenin adıydı ve zaman içinde Kudüs'le eşanlamlılık kazanmıştı. Aynı zamanda "Siyon", yurtlarından kovulmuş Yahudi halkının Filistin'e dönme arzu ve özlemini benliğinde toplayan bir "siyasal inancın" adıydı!
Yahudiler sürgünlerle dünyaya yayılmaya başlayınca Filistin'ihiçbir zaman unutmamışlardı.Buraya geri dönüp "Davud'un krallığını yeniden kurmak" hayaliyle yaşadılar. Bu dönüş ancak Mesih'in gelişiyle olacaktı. Bu inanç hahamlar tarafından sinagoglarda devamlı işlenmiş, "Mesih'le kurtuluş ümidi ateşi" cemaat dualarından hiçbir zaman eksik olmamıştı.Hiçbir Musevî vaizin hutbesini, "Kurtarıcı bir gün Siyon'a gelecekdemeden ve cevap olarak cemaatin "amin"i olmaksızın tamamlaması düşünülemezdi.
Siyonizm'i milliyetçi ve siyasal bir ideoloji haline getiren kişi Theodor Herzl'di. 1860 yılında Budapeşte'de orta halli konfeksiyoncu Yahudi bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelen Theodor Herzl, Viyana Üniversitesi'nde hukuk doktorası yapmıştı.1891-1895 yıllan arasında Viyana'da yayımlanan Neue Freie Presse'in Paris muhabiriydi. Gazetecilik yaparken izlediği bir haber yaşamını değiştirecekti: Yüzbaşı Alfred Dreyfus Davası! Dreyfus'un yargılandığı günler,başta Doğu Avrupa olmak üzere birçok ülkede Yahudilerin aşağılanmasına, zorunlu göçler yapmasına neden olan olayların yaşandığı bir dönemdi. Yıllar geçse de Yahudilerin göçleri, sürgünleri bitmiyordu. Hep aynı olay tekrarlanıyordu.Zorunlugöçler;göçmenYahudilere, zengin Yahudilerinekonomik yardımları ve yeni yerleşim yerlerinin aranması vb.Yahudi hep zorunlu göçmendi... Theodor Herzl bu soruna bir çare arıyordu. Zorunlu göç meselesi yardımlarla halledilecek gibi değildi, köklü bir çözüm gerekiyordu.Herzl'e göre, Yahudilerin birlikte yaşadığı bütün milletler ya gizliden gizliye ya da açıktan açığa antisemitikti, yani Yahudikarşıtıydı.Sonunda kendince çözüm buldu: bir Yahudi devleti kurulmadanbu sorun ortadan kalkmayacaktı!
İlk adımı attı... 29 ağustos 1897 tarihinde İsviçre'nin Basel kentinde ilk Siyonist kongre toplandı. Üç gün süren kongrenin yapılacağı binanın girişine altı köşeli yıldızlı Siyonist bayrağı çekildi. Delegeler Theodor Herzl'in isteğine uygun biçimde, kongreye frak giyerek geldiler. Farklı sosyal tabakalardan ve düşünce yapılarından gelen ikiyüzün üstünde delege dünya Yahudilerinin temsilcileri olarak Basel'de toplandı. Batı'nın "Aşkenazi'sinden Doğu'nun "Sefarad" ına, tutucu hahamlardan reform yanlılarına, sosyalist devrimcilerden burjuva bankerlerine, esnaftan öğrenciye her katmandan Yahudi ortak bir amaç için bir araya gelmişti: bir Yahudi millî yurdu kurmak! Bunun yolu Osmanlı Devleti'nden geçiyordu. Osmanlı Devleti "hasta adam"dı ve bu devletten parayla toprak alınabilirdi. Hedef Filistin topraklarıydı.
Theodor Herzl, ikisi II. Abdülhamid'le olmak üzere defalarca Osmanlı yöneticileriyle yan yana geldi. Osmanlı'nın borçlarını ödemek koşuluyla Filistin'den toprak istedi. Örneğin o günler in hayli büyük bir para olan 20 milyon sterlin önerdi. Ayrıca borçlar için de 1,5 milyon sterlin öneriyordu. Pazarlıklar İkinci Siyonist Kongresi'ne de taşındı. 1903 yılında sermayesi 100 000 sterlin olan İngiliz-Filistin Şirketi kuruldu. Bu şirket Hayfa, Yafa, Kudüs, Hebron, Beyrut, Safed Taberiye ve Gazze'de şubeler açtı ve her türlü toprak alım satımıyla ilgilenmeye başladı.Yahudiler, topla tüfekle değil, parayla ülke kurmaya hazırlanıyorlardı. Osmanlı Devleti ne yoğun Yahudi göçmen akınlarını, ne Siyonistlerin Filistin'de toprak almasını ve ne de Yahudilerin Filistin'de yeni yerleşim yerleri kurmasını önleyebildi. Siyonistler sadece merkezî idareyi değil Filistin'deki yerel yönetimi de etkiliyordu. 1904-1905 yılları arasında mutasarrıf Ahmed Reşid Bey Siyonistlerin şirketinden vilayetin vergi açığını kapatabilmek için borç para aldı. Ancak borç olayının Babıâli tarafından duyulması üzerine görevinden alındı.
'Bu arada II. Abdülhamid ile Theodor Herzl'in görüşmeleri sürerken, 1904'te Herzl öldü ve temaslarıyla birlikte tüm çabalar yarım kaldı.
Alıntı
|