TARİHİN ÇAĞLARA AYRILMASINDA “ÜÇ”LÜ SİSTEM VE “AVRUPA MERKEZCİ” TARİH KURGUSU

Necmettin ALKAN
Doç. Dr., KTÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi/Trabzon.


Günümüzde kullanılan ve nerdeyse dünyanın her tarafında geçerli olan meşhur üçlü sistem;Eskiçağ, Ortaçağ ve Yeni/Yakınçağ taksimi tarihin belli bir çerçevede algılanması ve yeniden kurgulanması neticesinde icat edilmiştir.

Tarihçiler, bu şekilde öncelikle tarihî süreci bir bütün hâlinde ele alma zahmetinden kurulmuşlar; böylece işleri önemli oranda kolaylaşmıştır. Çağ sistemine göre ihtisaslaşmışlar ve çalışma alanlarını belirlemişlerdir. Hatta bu uzmanlaşma öylesine bir hâl almıştır ki, çalışma alanları ve dolayısıyla tarihî süreç nerdeyse birbirinden bağımsız, ayrı ve kopuk üç parça veya bir lokomotifin ardına dizilmiş aralarında geçiş olmayan ayrı vagonlar şeklinde düşünülür olmuştur.

Tarihin çağlara taksiminde üçlü sistem bu şekilde oturmuş ve bir çok çevrede itiraz edilemeyecek bir “sabite”,
hatta bir “paradigma” hâlini almıştır. Bu paradigma olmadan tarih ve tarihçi tasavvur edilemez bir duruma gelinmiştir.

Böylece tarihin çağlara göre ayrılması, sonradan ortaya konulmuş veya icat edilmiş bir kurgudur.Uzun bir süreçte önemli oranda teologlar ve kısmen de tarihçiler, bunu kademeli olarak geliştirerek,bugünkü şeklini almasını sağlamışlardır. Bu üçlü sistemi, ilk defa bulanlar ve ardından bunu sistemleştirenler ilginç bir takım ortak özelliklere sahipler: Bunlar, belli bir meslek gurubundan ve belli bir coğrafyadan olup, aynı inanç sistemine mensup kimselerdir.

Tarih ilmiyle özdeş hâle gelmiş olan tarihin çağlara ayrılmasının hikâyesi ve bunun sorgulanması, her nedense Türk tarihçilerinin alakasını pek fazla çekmemiştir. Tespit edebildiğimiz kadarıyla, bu konu hakkında her hangi bir kitap yazılmadığı gibi, tarih metoduyla alakalı kitapların pek çoğunda bu hususa dair bir kelime dahi sarf edilmemiştir.

Tarihimizin eğitimi ve öğretimi açısından çok ama çok önemli olan bu mevzu bugüne kadar ihmâl edilmiştir. Bundan dolayı bu çalışmamız, bu alanda yapılmış  yeni çalışmalardan biri olup, önemli bir boşluğu dolduracağına inanıyoruz. Bu bağlamda bir tartışmanın başlamasına vesile olmasını diliyoruz.

Makalenin Devamı içinLinklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linki Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap