TOPLUM YAPISI
Türk toplumunun temeli Oguş denilen aileye dayanırdı. Ailelerin bir araya gelmesiyle urug (aileler birliği, sülale) oluşurdu. Urugların birleşmesiyle boy, Boyların birleşmesiyle budun (kavim, millet) oluşurdu
Budunların bir araya gelmesi ile de Türklerin -il- dedikleri devlet meydana gelirdi.
Türklerde aile, kalabalık olmayıp küçük aileler şeklinde ortaya çıkmıştır. Evlenen çocuk kendine ev kurardı. Soyu sürdürmek en küçük çocuğa kalırdı. Göçebe yaşantı Türk toplumunda büyük ailelerin oluşmasını engellemiştir.
Halkın sınıflara ayrılmadığı Türklerde soyluluk ve kölelik gibi kavramlar ortaya çıkmamıştır. Din adamları da ayrıcalıklı bir sınıf oluşturmamışlardır.
Türk toplumunun mücadeleci ve pratik zekalı olma sebebi; Yarı göçebe ya da konar göçer dediğimiz hayat tarzından kaynaklanmaktadır. Bu hayat tarzında meselelere ani ve pratik çözüm bulmak ve hayatta kalmak için mücadele etmek gerekirdi.
Geçim kaynağı genellikle hayvancılıktır. At ve koyun önemli yere sahiptir.
Türk’ün yaşantısında at önemli bir yere sahiptir;
Atı ilk evcilleştiren Türkler onu binek ve savaş aracı olarak kullandılar. Atın sütünden ve gerekirse etinden de yararlandılar. Günün büyük kısmını at üzerinde geçirirlerdi.
Yazın yaylakta, kışın da kışlakta yaşayan Türkler de av da önemli bir faaliyetti;
Av hem bir geçim kaynağıydı, hem de her an savaşa hazırlanmak demekti.

DİN VE İNANIŞ
Türklerin inançlarının temelinde -Göktanrı- dini vardır. Bunun dışında Tabiat kuvvetlerine inanma ve Atalar kültü (atalara saygı) adı verilen inanış biçimleri de önemli yer tutmakta idi.
Doğada ki bazı varlıklarında tanrıdan aldıkları güçle kutsal olduklarına inanırlardı.(ağaç, dağ, tepe, vadi) Türkler arasında yaygın olan Şamanizm ise bir din olmayıp daha çok sihir ve gizli güçlere inanmaktır.

1-GÖKTANRI İNANCI
Göktanrı Dini’ne göre; bütün kâinatı, yeri, göğü yaratan Göktanrı’dır. İnsanları da o yaratmıştır, ceza ve mükâfat verebilir. Hakanlara bile görev veren (Kut anlayışı) O’dur. İsterse geri alır.
Bu inançta yeniden dirilme vardır. Ölenlerin arkasından yas tutulur ve YUĞ adı verilen cenaze törenleri düzenlenir. Türklerde ölen kişi ile birlikte, silahları, eyeri ve değerli eşyaların da gömüldüğü mezara -kurgan- denirdi. Bir Türk’ün mezarının etrafına öldürdüğü düşmanları temsilen -balbal- denilen taşlar dikilirdi. ( Öbür dünyada hizmetlerini göreceği inancıyla bu taşları dikerlerdi)
Göktanrı inancında yer ve gök yedişer kattı. Tanrı göğün yedinci katında ve tekti. Öldükten sonra; iyi insanların -uçmağ- denilen cennete, kötü insanların da -tamu- denilen cehenneme gideceğine inanılırdı. Bu düşünceler Türklerin Müslüman olmasını da kolaylaştırmıştır.
2-Tabiat kuvvetlerine inanma
Dağ, tepe, kaya, ırmak, vadi, ağaç, orman, güneş gibi varlıkların Göktanrı’dan aldıkları gizli güçlere sahip olduklarına inanılırdı. Bu yüzden de kutsal kabul edilirlerdi. Bahar başlangıcı olan -nevruz- da kutsal kabul edilmiştir.
3-Atalar kültü
Türkler ölen kişilere ve atalara ait anıların kutsal olduğuna inanırlardı. Ölen atalarının ruhlarının onları korumaya devam ettiğine inanırlardı. Onlar için kurban keserlerdi.
Türklerin tarih boyunca kabul ettikleri diğer dinler
Budizm, Maniheizm, Hıristiyanlık, Musevilik ve İslâmiyet.

Uygurlarla birlikte Türklerin sosyal yaşantısı değişmiştir;
Mani dininin etkisi ile Türkler avı bırakmış, yerleşik hayata geçmiş ve kalıcı-görsel medeniyet unsurları kurmaya başlamışlardır.


Levent Kokyar Hocamız'dan alıntıdır.

teşekkür edrm